محمد اعظم خان ( ناظم جهان )
544
اكسير اعظم ( فارسى )
بر آن طلا كنند و صبر كنند تا آنكه موى منقلع شود بعده در حمام داخل شوند و آن را بشويند و به سركه مقطر سخت ترش با نمك طلا سازند پس هرگاه ابتدا بسوزش كند بشويند و بر آن موم و روغن گل بمالند كه اين البته موى را باطل كند . گيلانى گويد كه افيون محلول به سركه ترش كهنه را تجربه كرديم ليكن مىبايد كه در لطخ موضع به اين ادويه كمال سرعت كنند به خوبى كه تفاوت زمان محسوس ميان كندن موى و طلا نباشد فلهذا امر مىكنم كه منبت شعر را بقطرهء دواى محلول لطوخ نمايند پس موى بر كنند و مالش موضع بدوا كنند تا در مسام نفوذ كند بعد از آن پاك نمايند و تجديد لطخ دوا و مالش كنند حتى كه از دواى اول آنچه مخلوط به باقى غذاى شعر باشد خارج گردد پس مسام به دواى صرف پر شوند و نهايت تسديد او نمايد پس هرگاه اين عمل مكرر كنند يعنى تكرار كندن موى و طلا كردن دوا سه مرتبه نمايند و نهايت هفت مرتبه در آنجا موى نرويد . و گويند كه آنچه براى ابطال شعر تجربه كرده شده بعد نتف طلا بزهرهء جدى است كه بدان نيم درم نوشادر آميخته باشند و ماليدن سورنجان بعد كندن موى ابطال آن مىكند و جميع مجففات منع نبات شعر كند . بعضى اطبا مىنويسند كه آنچه منع روئيدن مو كند از آن جمله طلا كردن پيه تازهء افعى است كه تخلف نمىكند و كذا مغز سر گوسفند و آهك و كذا آهك در سركه پخته و كذا زبد البحر بترشى ترنج و كذا زرنيخ سرخ به بول خر مجرب . و در بياض استاد مرحوم مرقوم است كه ديوچه در نمك غلطانيده خشك كرده با بول بز بسايند و هرجا كه موى كنده بمالند هرگز برنيايند و شير انجير و زلو به سركه سوخته و تلخهء خروس و خون خرگوش و زهرهء خارپشت و پيه دراج هر واحد مانع نبات موست بعد كندن آن طلا كنند و طلاى كف دريا افيون بزر البنج به سركه سوده بعد نتف نافع است و كذا ماليدن آب پياز با نمك سياه و سركه آميخته . و اين روغن در منع روئيدن مو معمول حكيم علوى خان است آهك شسته پنج درم زرنيخ سوده پنج درم روغن كنجد ده درم همه را ممزوج نموده سه روز در آفتاب بدارند و هميشه بجنبانند بعد از آن بر طبق مسى افكنند تا روغن جدا شود به عمل آرند و اين طلا در اين باب صاحب اكمل الصناعه مجرب نوشته آب برگ انجير بيضهء مورچه كف دريا آب ترنج مساوى مخلوط كرده بعد نتف دو سه مرتبه طلا نمايند هرگز موى از آن موضع نه برآيد حلق شعر بدان كه بهر ستردن موى از دوا چيزى ديگر بهتر از نوره نيست اما مردان را حلق موى عانه بنوره مضعف باه است بگيرند آهك آب ناديده و زرنيخ هر دو برابر كوفته بيخته در آب گرم خمير كرده يك ساعت بنهند پس طلا كنند و بعد دو سه گهرى بشويند و بعضى اشخار و شورهء قلمى افزوده هر چهار مساوى در آب پخته طلا مىكند و اگر قبل از طلا بر جلد روغن بمالند از سوزش و قرحه محفوظ ماند . و اگر قدرى كپور كچرى كافور سفيدى بيضه داخل كنند جلد خوشبو و خوشرنگ شود و يا بر چهار جزو چونه زنده قدرى آب اندازند هنوز سرد نشود كه يك جزو هرتال سوده بياميزند و خوب لت كرده استعمال نمايند . شيخ مىفرمايد كه از آهك دو جزو و از زرنيخ يك جزو بگيرند و اندك صبر در آن داخل كرده طلا نمايند كه فى الحال حلق مو نمايد . و اگر از آهك جزو بيشتر و از زرنيخ كمتر بگيرند معتدلتر باشد . و اگر آهك زياده كنند در عمل بطىتر باشد ليكن عمل كند و گاهى نوره و زرنيخ يك يك جزو گرفته در آب مىپزند حتى كه پر طائر را بسترد و هر قدر كه تكرار عمل در اين آب كنند بهتر بود و در آفتاب نهادن اولىتر باشد و اين آب بگيرند و در آن اندك روغن بپزند تا آنكه قوت او اخذ كند پس به اين روغن طلا نمايند و گاهى اين آب را مىگذارند تا آنكه بطور نمك منعقد شود و آن نمك را در آب استعمال مىكنند و خاكستر صدف عمل آهك كند با زرنيخ و لطيفتر باشد . و اگر بدل آهك آب آهك مكرر مطبوخ يا مشمش بگيرند و در آن زرنيخ سوده داخل نمايند بهتر بود و گاهى علق اخضر كه زير جراد مىباشد استعمال مىكنند . و اگر اراده كنند كه موى باريك برويد و ضعيف شود در نوره خاكستر چوب انگور يا به ورق داخل نمايند و خوب بر هم زنند و طلا كنند بعده آرد جو و باقلا و تخم خربزه بشويند و گاهى آهك و زرنيخ را به مثل آب كشك و آب برنج مركب مىسازند و گاهى در آن مر و مصطكى داخل مىكنند و گاهى اعانت به كف دريا مىنمايند و علاج كسى كه نو را آن را سوخته باشد اين است كه تعليف او كم بايد كرد و زود بايد شست و قبل آن روغن گل بمالند . و هرگاه به آب گرم بشويند بعد آن مدت دراز در آب سرد نشينند يا آب بسيار سرد بر آن ريزند كه اين علاج جيد است بعده بر آن عدس مقشر به گلاب سوده و صندل طلا كنند و خصوصاً اگر بسوزد . و اگر بسيار بسوزد از مثل مرهم سفيداب و مثل طلا بمرداسنگ مربى بسفيدهء بيضه و روغن گل و كافور چاره نباشد و آنچه قطع بوى نوره كند اين است كه بعد آن به گل مربى در خوشبو و يا گل به سركه و گلاب طلا كنند